Shloka 2

Krimi-nidāna: Types of External and Internal Parasites and Their Symptoms

नामतो विंशतिविधा बाह्यास्तत्र मलोद्भवाः / तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः

nāmato viṃśatividhā bāhyāstatra malodbhavāḥ / tilapramāṇasaṃsthānavarṇāḥ keśāmbarāśrayāḥ

وبحسب الأسماء، توجد عشرون فئة من الطفيليات الخارجية الناشئة من أوساخ البدن. هي بقدر حبّة السمسم، لها أشكال وألوان مماثلة، وتلجأ إلى الشعر وإلى الثياب.

नामतःby name/nominally
नामतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): 'by name'
विंशतिविधाःof twenty kinds
विंशतिविधाः:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविंशति + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यापूर्वक-तत्पुरुष (twentyfold)
बाह्याःexternal
बाह्याः:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्रthere/in that context
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
मलfilth/impurity
मल:
Sambandha/Relation (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
उद्भवाःarising from
उद्भवाः:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (मल-उद्भव) समासार्थे विशेषण
तिलsesame seed
तिल:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
प्रमाणmeasure/size
प्रमाण:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
संस्थानshape/form
संस्थान:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootसंस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
वर्णाःcolored/with color
वर्णाः:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषण (having color...)
केशhair
केश:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
अम्बरgarment/cloth
अम्बर:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
आश्रयाःdwelling in/resorting to
आश्रयाः:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (केश-अम्बर-आश्रय) समासार्थे विशेषण

Lord Vishnu (speaking to Garuda)

Concept: External mala-born parasites are many (twenty by name), minute (sesame-sized), and inhabit hair and clothing.

Vedantic Theme: Attention to the subtle (sūkṣma) within the gross (sthūla) body-world; knowledge reduces suffering caused by ignorance of causes.

Application: Maintain hair and clothing hygiene; inspect and cleanse garments; prevent spread in communal settings.

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana krimi-prakaraṇa detailing names, habitats, and symptoms of bāhya-krimi

G
Garuda

FAQs

This verse frames disease and discomfort as arising from impurity, emphasizing cleanliness and disciplined living as part of dharma.

Indirectly: by highlighting bodily impurity and suffering, it supports the text’s broader theme that embodied life is fragile and should be guided by righteous conduct and purification.

Maintain personal hygiene (hair and clothing), reduce sources of contamination, and treat cleanliness as a daily ethical discipline.