Shloka 11
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
पुरीं पुरोधसा हीनां वीक्ष्य चिन्ताकुलात्मना / भवता सह देवैस्तु पौरोहित्यार्थमादरात्
Transliteration
purīṃ purodhasā hīnāṃ vīkṣya cintākulātmanā / bhavatā saha devaistu paurohityārthamādarāt
Translation
فلما رأيتُ المدينة خالية من البُروهيت، اضطربت نفسي بالهمّ. عندئذٍ أنتَ مع الآلهة التمستَ باحترامٍ لأجل منصب الكهانة.
Word by Word
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
पुरोधसाwithout a priest
पुरोधसा:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootपुरोधस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (वियोग/अभाव-हेतु), एकवचन; ‘विना/हीन’ अर्थे
हीनाम्devoid (of)
हीनाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहीन (कृदन्त; √हा (त्यागे) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुरीम्)
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√वीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
चिन्ताकुलात्मनाwith a mind agitated by worry
चिन्ताकुलात्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचिन्ताकुलात्मन् (प्रातिपदिक; चिन्ता+आकुल+आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/भाव), एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘चिन्तया आकुलः आत्मा यस्य’)
भवताwith you
भवता:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह), एकवचन; आदरार्थे सर्वनाम-प्रातिपदिक
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (with)
देवैःwith the gods
देवैः:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle)
पौरोहित्य-अर्थम्for the purpose of priesthood
पौरोहित्य-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपौरोहित्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पौरोहित्यस्य अर्थः’ = for the purpose of priesthood)
आदरात्out of respect
आदरात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन