Shloka 51
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
इत्यादिश्य ददौ तस्यै रुद्राध्यायं तपोधनः / अनुगृह्येति तां नारीं तत्रैवान्तर्द्धिमागमत्
Transliteration
ityādiśya dadau tasyai rudrādhyāyaṃ tapodhanaḥ / anugṛhyeti tāṃ nārīṃ tatraivāntarddhimāgamat
Translation
وهكذا أوصى الزاهدُ الغنيُّ بالتقوى فأعطاها «رودرادهيايا»؛ وقال: «قد أنعمتُ عليكِ»، فرحم تلك المرأة ثم احتجب في الموضع نفسه.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
आदिश्यhaving instructed
आदिश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√दिश् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), परस्मैपदी; अर्थः ‘आज्ञाप्य/उपदिश्य’
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
तस्यैto her
तस्यै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
रुद्र-अध्यायम्the Rudra-chapter (lesson on Rudra)
रुद्र-अध्यायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र + अध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘रुद्रस्य अध्यायः’
तपोधनःthe ascetic (whose wealth is austerity)
तपोधनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपोधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘तपः धनं यस्य सः’
अनुगृह्यhaving shown favor
अनुगृह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु√ग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive); अर्थः ‘प्रसाद्य/कृपां कृत्वा’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नारीम्the woman
नारीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य अप्पोजिशन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
एवindeed, just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
अन्तर्धिम्disappearance, invisibility
अन्तर्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अन्तर्धान’ (disappearance)
आगमत्went, attained
आगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√गम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन