Shloka 26
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
तं चोर वज्रनामानमज्ञातो ऽनुचराम्यहम् / तेनैव बहुधा क्षिप्तं धनं भूरि महीतले
Transliteration
taṃ cora vajranāmānamajñāto 'nucarāmyaham / tenaiva bahudhā kṣiptaṃ dhanaṃ bhūri mahītale
Translation
كنتُ أتبع اللصَّ المسمّى «فَجْرَ» دون أن يشعر بي؛ وهو نفسه كان يلقي مرارًا مالًا كثيرًا على وجه الأرض.
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
चोरO thief
चोर:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootचोर (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
वज्रनामानम्(the one) named Vajra
वज्रनामानम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to तम्)
TypeNoun
Rootवज्रनामन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); बहुव्रीहि: वज्रं नाम यस्य सः
अज्ञातःunknown/unnoticed
अज्ञातः:
कर्ता (Karta/Subject; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअ-ज्ञात (कृदन्त; √ज्ञा अवबोधने)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); past passive participle used adjectivally
अनुचरामिI follow
अनुचरामि:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
FormPresent (लट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद); with prefix अनु-
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
तेनby him
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument/Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक अव्यय)
बहुधाin many ways/many times
बहुधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण अव्यय)
क्षिप्तम्thrown/scattered
क्षिप्तम्:
कर्म (Karma; predicate to धनम्)
TypeAdjective
Rootक्षिप्त (कृदन्त; √क्षिप् क्षेपणे)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular (एकवचन); past passive participle; agreeing with धनम्
धनम्wealth/money
धनम्:
कर्ता (Karta/Subject of implied ‘was’)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
भूरिmuch/abundant
भूरि:
विशेषण (Quantifier)
TypeIndeclinable
Rootभूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormIndeclinable used as adjective/adverb meaning ‘much’ (परिमाणवाचक अव्यय)
महीतलेon the ground
महीतले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमहीतल (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: मही + तल