Shloka 92
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
ततः पादे च लिङ्गे च कुक्षौ हृद्दोःशिरस्मु च / दक्षा दिवामपादान्तं राशीन्मेषादिकान्न्यसेत्
Transliteration
tataḥ pāde ca liṅge ca kukṣau hṛddoḥśirasmu ca / dakṣā divāmapādāntaṃ rāśīnmeṣādikānnyaset
Translation
ثم في القدم، وفي اللِّينغا، وفي البطن، وفي القلب، وفي الذراعين، وفي الرأس؛ فليُوضَعَتِ الرَّاشيات ابتداءً من «مِيشا» وما بعدها على الترتيب، من الجانب الأيمن حتى منتهى القدم.
Word by Word
ततःthen; thereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (from there/thereafter)
पादेin the foot
पादे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
लिङ्गेin the liṅga (phallus/sign)
लिङ्गे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
कुक्षौin the belly
कुक्षौ:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकुक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
हृत्in the heart
हृत्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootहृत्/हृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (हृदि/हृत्सु इत्यादि; here as first member of coordination)
दोःin the arm
दोः:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootदोः/दोर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (दोर्), सप्तमी, एकवचन; बाहौ इत्यर्थे (in the arm)
शिरसिin the head
शिरसि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
दक्षाright (side); dexterous
दक्षा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (skilful/right-side) — here likely as निर्देश (as ‘on the right’)
दिवाम्by day
दिवाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb: by day/in daytime)
अपादान्तम्up to the feet; from foot to end
अपादान्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootआ + पाद + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अव्ययीभाव-समास: आ-पाद-अन्तम् = ‘from foot to end’/‘up to the feet’ (as an adverbial qualifier)
राशीन्zodiacal signs/collections
राशीन्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मेषादिकान्beginning with Aries
मेषादिकान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमेष + आदि + क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष: मेष-आदि (beginning with Aries) + क (having/pertaining)
न्यसेत्should place/assign
न्यसेत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; ‘should place/assign’