Shloka 80
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
प्रसादभूमिः श्रीदेव्या भुक्तिमुक्त्योः स भाजनम् / अमन्त्रं वा समत्रं वा कामाक्षीमर्चयन्ति ये
Transliteration
prasādabhūmiḥ śrīdevyā bhuktimuktyoḥ sa bhājanam / amantraṃ vā samatraṃ vā kāmākṣīmarcayanti ye
Translation
شري ديفي هي أرض الفضل والنعمة؛ ومن يلوذ بها يصير وعاءً للبهكتي (نعيم الدنيا) وللمكتي (التحرّر). والذين يعبدون كاماكشي، بغير مانترا أو بمانترا، ينالون ذلك.
Word by Word
प्रसाद-भूमिःthe ground/source of grace
प्रसाद-भूमिः:
कर्ता/विधेय (Subject/Predicate)
TypeNoun
Rootप्रसाद + भूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी: प्रसादस्य भूमिः)
श्री-देव्याःof the auspicious Goddess
श्री-देव्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्री + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—कर्मधारय (श्रीरूपा देवी)
भुक्ति-मुक्त्योःof enjoyment and liberation
भुक्ति-मुक्त्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभुक्ति + मुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6th/7th), द्विवचन; समासः—द्वन्द्व (भुक्तिः च मुक्तिः च)
सःshe/that (she)
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
भाजनम्a vessel/receptacle
भाजनम्:
विधेय (Predicate)
TypeNoun
Rootभाजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
अ-मन्त्रम्without mantra
अ-मन्त्रम्:
क्रियाविशेषण/प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + अ- (नञ्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; नञ्-समासार्थ (without mantra)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
स-मन्त्रम्with mantra
स-मन्त्रम्:
क्रियाविशेषण/प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + स-
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; उपसर्गार्थ ‘सह’ (with mantra)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
कामाक्षीम्Kāmākṣī
कामाक्षीम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootकामाक्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अर्चयन्तिthey worship
अर्चयन्ति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
येwho (those who)
ये:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम