Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

जातिविद्याधनाढ्यो वा दूरे दृष्ट्वा गुरुं मुदा / दण्डप्रमाणं कृत्वैकं त्रिः प्रदक्षिणामाचरेत्

jātividyādhanāḍhyo vā dūre dṛṣṭvā guruṃ mudā / daṇḍapramāṇaṃ kṛtvaikaṃ triḥ pradakṣiṇāmācaret

سواء كان المرء شريف النسب أو واسع العلم أو كثير المال، فإذا رأى الغورو من بعيد بفرح، فليقف مستقيمًا كالعصا، ثم ليقم بثلاث دورات برادكشِنا (الطواف يمينًا).

jāti-vidyā-dhana-āḍhyaḥone rich in birth, learning, and wealth
jāti-vidyā-dhana-āḍhyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootjāti + vidyā + dhana + āḍhya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—बहु-षष्ठी-तत्पुरुष-प्राय (jātyā vidyayā dhanena ca āḍhyaḥ)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAvyaya; विकल्पार्थक निपात
dūrefrom afar
dūre:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootdūra (प्रातिपदिक)
FormAvyaya; सप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (locative adverb: at a distance)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormKṛdanta; त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
gurumthe teacher
gurum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
mudāwith joy
mudā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmudā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; भाववाचक
daṇḍa-pramāṇama staff-measure (a staff as standard)
daṇḍa-pramāṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaṇḍa + pramāṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (daṇḍasya pramāṇam: a staff as measure/standard)
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormKṛdanta; त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having made/done)
ekamone/single
ekam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; विशेषणम् (qualifying daṇḍapramāṇam)
triḥthree times
triḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottriḥ (अव्यय)
FormAvyaya; संख्यावाचक क्रियाविशेषण (thrice)
pradakṣiṇāmcircumambulation
pradakṣiṇām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpradakṣiṇā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
ācaretshould perform/practice
ācaret:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā + car (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); परस्मैपद