Shloka 19
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्धूपदीपादि दर्शयेत् / श्रीचिन्तामणिमन्त्रं तु हृदि मातृकमाजपेत्
Transliteration
abhyarcya gandhapuṣpādyairdhūpadīpādi darśayet / śrīcintāmaṇimantraṃ tu hṛdi mātṛkamājapet
Translation
ثم يُعبَدُ بالتكريمِ بالعطورِ والزهورِ وسائرِ القرابين، ويُقدَّمُ البخورُ والسراج. وبعد ذلك يُتلى في القلبِ جَپًا مَنترَا «شري چِنتامَني» مع الماتْرِكا.
Word by Word
अभ्यर्च्यhaving worshipped
अभ्यर्च्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√अर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) ‘having worshipped’
गन्ध-पुष्प-आद्यैःwith perfumes, flowers, etc.
गन्ध-पुष्प-आद्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘आदि’ = etc.; समासः समाहार/तत्पुरुषप्रायः—‘गन्धपुष्पादिभिः’
धूप-दीप-आदिincense, lamp, etc.
धूप-दीप-आदि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधूप (प्रातिपदिक) + दीप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (समाहारद्वन्द्ववत् प्रयोगः); ‘धूपदीपादि’ = incense, lamp, etc. (as items to be shown)
दर्शयेत्should show/offer for viewing
दर्शयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) (causative sense ‘to show’)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
श्री-चिन्तामणि-मन्त्रम्the Śrī Cintāmaṇi mantra
श्री-चिन्तामणि-मन्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + चिन्तामणि (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः ‘श्रीचिन्तामणेः मन्त्रः’
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
मातृकाम्the mātṛkā (letters)
मातृकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमातृका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘मातृका’ = (mantra-)alphabet/garland of letters
आजपेत्should recite/mutter
आजपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√जप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्