Previous Verse
Next Verse

Shloka 76

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

इत्या दिश्य तिरो ऽधत्त सो ऽपि चिन्तामुपागमत् / इयं च माया स्वप्नो वा किं कर्त्तव्यं मयाथ वा

ityā diśya tiro 'dhatta so 'pi cintāmupāgamat / iyaṃ ca māyā svapno vā kiṃ karttavyaṃ mayātha vā

وبعد أن قالت ذلك توارت عن الأنظار؛ فأخذه القلقُ والتفكّر. «أهذا مَايَا أم حُلْم؟ ماذا ينبغي لي أن أفعل؟»

itithus
iti:
Vākyasaṃbandha (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात) marking end of speech
ā-diśyahaving instructed
ā-diśya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootā-diś (आदिश् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ल्यप् = ल्यप् form), ‘having instructed/commanded’
tiraḥdisappearing/away
tiraḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottiraḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय) meaning ‘out of sight/away’
adhattashe placed/assumed (i.e., vanished)
adhatta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdhā (धा धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular; Parasmaipada
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; pronoun
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात) ‘also/even’
cintāmanxiety, thought
cintām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcintā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd), Singular
upāgamatentered/was seized by
upāgamat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-ā-gam (उपागम् धातु)
FormAorist (लुङ्), 3rd person, Singular; Parasmaipada
iyamthis (she/this)
iyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; pronoun
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-अव्यय)
māyāillusion
māyā:
Pratijñā/Viśeṣya (प्रतीज्ञा/विशेष्य)
TypeNoun
Rootmāyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular
svapnaḥa dream
svapnaḥ:
Pratijñā/Viśeṣya (प्रतीज्ञा/विशेष्य)
TypeNoun
Rootsvapna (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle (विकल्प-अव्यय) ‘or’
kimwhat?
kim:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (किम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; interrogative pronoun
kartavyamto be done
kartavyam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
FormGerundive/obligatory participle (तव्यत्), Neuter, Nominative/Accusative, Singular; ‘to be done’
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (3rd/तृतीया), Singular; pronoun
athathen/else
atha:
Vākyasaṃbandha (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormParticle (निपात) ‘then/now/else’
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle (विकल्प-अव्यय)