Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

तथापि तत्तु नास्रंसत्स निर्वेदं परं गतः / स्वप्नः किमेष माया वा मानसभ्रान्तिरेव वा

tathāpi tattu nāsraṃsatsa nirvedaṃ paraṃ gataḥ / svapnaḥ kimeṣa māyā vā mānasabhrāntireva vā

ومع ذلك لم ينفصل ذلك عنه؛ فبلغ غاية السأم والضيق. «أهذا حلم؟ أم هو مايا؟ أم هو اضطرابٌ في الذهن لا غير؟»

तथाthus, nevertheless
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अपिeven, though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
तत्that (thing)
तत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विभेदक निपात (adversative particle)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अस्रंसत्fell off, loosened
अस्रंसत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्रंस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; धातु: स्रंस् (to fall off/loosen)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
निर्वेदम्dispassion, despair
निर्वेदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
परम्supreme, intense
परम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of निर्वेदम्)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; निर्वेदम् इति विशेषण
गतःhaving gone/attained
गतः:
Karta (कर्ता; agrees with सः)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: गम् (to go)
स्वप्नःa dream
स्वप्नः:
Karta (कर्ता; nominal predicate option)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
किम्what?
किम्:
Prashna (प्रश्न/Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; प्रश्नवाचक
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशवाचक
मायाillusion
माया:
Karta (कर्ता; alternative predicate)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunctive particle)
मानसभ्रान्तिःmental delusion
मानसभ्रान्तिः:
Karta (कर्ता; alternative predicate)
TypeNoun
Rootमानस-भ्रान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (मानसस्य भ्रान्तिः)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunctive particle)