Shloka 61
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
कञ्चित्कालमुवासाथ प्रभ्रान्त इव बिल्वलः / काञ्चीक्षेत्रनिवासेन क्रमेण प्रयताशयः
Transliteration
kañcitkālamuvāsātha prabhrānta iva bilvalaḥ / kāñcīkṣetranivāsena krameṇa prayatāśayaḥ
Translation
وأقام هناك زمنًا، كأنّه تائهٌ يدور حول شجرة البِلوة؛ غير أنّ الإقامة في حَرَم كانچي (كْشيترا) جعلت قلبه يتطهّر رويدًا رويدًا ويستقيم.
Word by Word
कञ्चित्some
कञ्चित्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (indefinite ‘some’)
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उवासdwelt, stayed
उवास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/अनन्तरता सूचक particle)
प्रभ्रान्तःbewildered, roaming
प्रभ्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + भ्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
इवas if, like
इव:
Upamana-marker (उपमासूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक particle)
बिल्वलःBilvala (name)
बिल्वलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबिल्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (व्यक्तिनाम/नाम)
काञ्चीक्षेत्रनिवासेनby (means of) residing in the Kāñcī region
काञ्चीक्षेत्रनिवासेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootकाञ्ची + क्षेत्र + निवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (काञ्ची-क्षेत्रे निवासः)
क्रमेणgradually, in due course
क्रमेण:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणम् (instrumental used adverbially)
प्रयताशयःwith a disciplined mind
प्रयताशयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रयत + आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (प्रयतः आशयः यस्य = having a disciplined mind/intent)