Shloka 17
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
तुलसीमग्रतः कृत्त्वा कम्पाकूले तपः कुरु / इत्यादिश्य महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत
Transliteration
tulasīmagrataḥ kṛttvā kampākūle tapaḥ kuru / ityādiśya mahādevastatraivāntaradhīyata
Translation
اجعل التولسي أمامك، وامضِ في التنسّك على ضفة نهر كامبا. وبعد أن أوصى بذلك، توارى مهاديڤا في الموضع نفسه.
Word by Word
तुलसीम्Tulasī (plant)
तुलसीम्:
Karma (कर्म/Object of ‘कृत्वा’)
TypeNoun
Rootतुलसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (in front)
कृत्वाhaving placed/made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having made/placed’
कम्पा-कूलेon the bank of the Kampā (river)
कम्पा-कूले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकम्पा (प्रातिपदिक) + कूल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: कम्पायाः कूले); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुरुdo
कुरु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vacana-paryavasana (वचन-पर्यवसान)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative particle)
आदिश्यhaving instructed
आदिश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दिश् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय (Gerund), ‘having instructed/commanded’
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् देवः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
अन्तरधीयतdisappeared
अन्तरधीयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्-धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद