Shloka 66
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
आद्यादिलक्ष्मीः सर्वेषां पुरतः श्रीपरेश्वरी / विरञ्चिं दक्षिणेनाक्ष्णा वामेन हरिमैक्षत
Transliteration
ādyādilakṣmīḥ sarveṣāṃ purataḥ śrīpareśvarī / virañciṃ dakṣiṇenākṣṇā vāmena harimaikṣata
Translation
كانت آديادي لاكشمي، سري باراميشواري، قائمةً أمام الجميع؛ فنظرت بعينها اليمنى إلى فيرانتشي (براهما)، وبعينها اليسرى إلى هاري (فيشنو).
Word by Word
आद्यादिलक्ष्मीःthe primeval Lakṣmī
आद्यादिलक्ष्मीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआद्य-आदि-लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुषः (आद्यादिः + लक्ष्मीः)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (m./n.), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
पुरतःin front
पुरतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—उपसर्ग/क्रियाविशेषण (adverb of place: 'in front')
श्रीपरेश्वरीŚrī, the supreme goddess
श्रीपरेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री-पर-ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुषः (श्रीः + परा ईश्वरी)
विरञ्चिम्Virañci (Brahmā)
विरञ्चिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविरञ्चि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
दक्षिणेनwith the right
दक्षिणेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); विशेषणम्—अक्ष्णा (qualifies 'eye')
अक्ष्णाwith (her) eye
अक्ष्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
वामेनwith the left
वामेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); विशेषणम्—अक्ष्णा (elliptic: 'with the left (eye)')
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
ऐक्षतshe looked (at)
ऐक्षत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
Formलङ् लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्