Shloka 89
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
संतु कल्पतरोः शाखा लेखिन्यस्तपसां निधे / मषीपात्राणि सर्वे ऽपि सप्त संतु महार्णवाः
Transliteration
saṃtu kalpataroḥ śākhā lekhinyastapasāṃ nidhe / maṣīpātrāṇi sarve 'pi sapta saṃtu mahārṇavāḥ
Translation
يا كنزَ التَّقشّف، فلتكن أغصانُ شجرة الكَلبَتارو أقلامًا للكتابة، ولتكن المحيطاتُ العظمى السبعةُ جميعًا محابرَ للحبر.
Word by Word
सन्तुlet there be
सन्तु:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु; √अस्)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
कल्प-तरोःof the wish-fulfilling tree
कल्प-तरोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकल्प + तरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कल्पः तरुः = wish-fulfilling tree)
शाखाःbranches
शाखाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
लेखिन्यःpens; styluses
लेखिन्यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलेखिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तपसाम्of ascetics; of austerities
तपसाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
निधेO treasure (storehouse)
निधे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
मषी-पात्राणिink-pots
मषी-पात्राणि:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमषी + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मष्याः पात्राणि = ink-vessels)
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (agreeing with implied ‘they’)
अपिeven; also
अपि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (particle: also/even)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या (indeclinable numeral used adjectivally)
सन्तुlet them be
सन्तु:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु; √अस्)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
महा-अर्णवाःgreat oceans
महा-अर्णवाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (महान् अर्णवः)