Shloka 71
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
करिशुण्डदोः कदलिकाकान्तितुल्योरुशोभिनी / अरुणेन दुकूलेन सुस्पर्शेन तनीयसा / अलङ्कृतनितंबाढ्या जघनाभोगभासुरा
Transliteration
kariśuṇḍadoḥ kadalikākāntitulyoruśobhinī / aruṇena dukūlena susparśena tanīyasā / alaṅkṛtanitaṃbāḍhyā jaghanābhogabhāsurā
Translation
كانت ذراعاها كخرطوم الفيل، وفخذاها يلمعان كضياء شجرة الموز. لبست دُكُولا أحمرَ قانيًا رقيقًا ناعمَ الملمس. وزُيّنت وركاها وامتلآ، فتألّق عجزها ببريق الامتلاء والبهاء.
Word by Word
करि-शुण्ड-दोःhaving arms like an elephant’s trunk
करि-शुण्ड-दोः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकरि (प्रातिपदिक) + शुण्ड (प्रातिपदिक) + दोस्/दोष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (करिशुण्डा इव दोः यस्याः)
कदलिका-कान्ति-तुल्य-ऊरु-शोभिनीwith thighs beautiful like the sheen of a plantain (banana)
कदलिका-कान्ति-तुल्य-ऊरु-शोभिनी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकदलिका (प्रातिपदिक) + कान्ति (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक) + शोभिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कदलिकाकान्तितुल्यौ ऊरू यस्याः सा)
अरुणेनwith reddish
अरुणेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextually dukūla qualifies), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण-भावे (instrumental)
दुकूलेनby/with a fine cloth (silk garment)
दुकूलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदुकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण-भावे
सु-स्पर्शेनwith very soft touch
सु-स्पर्शेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + स्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरः स्पर्शः)
तनीयसाwith a finer (more delicate) one
तनीयसा:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootतनीयस् (प्रातिपदिक; तन्-तुल्यतर)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative)
अलङ्कृत-नितंब-आढ्याrich/abundant with an adorned hip
अलङ्कृत-नितंब-आढ्या:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअलङ्कृत (कृदन्त; अलङ्कृ धातु, क्त) + नितंब (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (अलङ्कृतः नितम्बः यस्याः सा)
जघन-आभोग-भासुराshining with the fullness of the hips
जघन-आभोग-भासुरा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजघन (प्रातिपदिक) + आभोग (प्रातिपदिक) + भासुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (जघनस्य आभोगेन भासुरा)