Shloka 6
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
पवर्गेण परिस्फीता षष्ठी तु जयिनी मता / यादिवर्णचतुष्कोणे सर्वैश्वर्यादिवाङ्मयी
Transliteration
pavargeṇa parisphītā ṣaṣṭhī tu jayinī matā / yādivarṇacatuṣkoṇe sarvaiśvaryādivāṅmayī
Translation
بِـ«پَڤَرْگَة» تَتَّسِعُ اتِّساعًا تامًّا، وتُعَدُّ السَّادِسَةُ «جَيِينِي» أي الظَّافِرَة. وفي رُبَاعِيَّةِ حُرُوفِ «يَا» تَكُونُ هِيَ جَوْهَرَ الكَلِمَةِ المُقَدَّسَة، حَاوِيَةً كُلَّ السِّيَادَةِ وَالنِّعَم.
Word by Word
पवर्गेणby/with the pa-varga (group of letters)
पवर्गेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपवर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular (3rd case)
परिस्फीताexpanded, fully developed
परिस्फीता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि√स्फी (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले; Past passive participle used adjectivally
षष्ठीthe sixth (śakti/kalā/vidyā)
षष्ठी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootषष्ठी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/पदार्थ-भेदक (particle, contrast/emphasis)
जयिनीthe victorious one
जयिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजयिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
मताis considered
मता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि; used predicatively = 'is considered'
यादि-वर्ण-चतुष्कोणेin the four-angled figure of the yādi letters
यादि-वर्ण-चतुष्कोणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयादि (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक) + चतुष्कोण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular; समासः—तत्पुरुष (यादीनां वर्णानां चतुष्कोणे)
सर्व-ऐश्वर्य-आदि-वाङ्मयीconsisting of speech embodying all sovereignty etc.
सर्व-ऐश्वर्य-आदि-वाङ्मयी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ऐश्वर्य (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + वाङ्मयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; समासः—तत्पुरुष (सर्वैश्वर्यादि-वाङ्मयी = 'consisting of speech that is all-sovereignty etc.')