Previous Verse
Next Verse

Shloka 82

दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्

Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds

दीप्ततारुण्यलक्ष्मीका नानालङ्कारभूषिताः / आधाररूपं श्रीमन्तं भगवन्तं हविर्भुजम् / परिष्वज्यैव परितो वर्तन्ते मन्मथालसाः

dīptatāruṇyalakṣmīkā nānālaṅkārabhūṣitāḥ / ādhārarūpaṃ śrīmantaṃ bhagavantaṃ havirbhujam / pariṣvajyaiva parito vartante manmathālasāḥ

متلألئاتٌ ببهاء الشباب ومزيَّناتٌ بشتى الحُليّ، يعانقنَ الربَّ المبارك هَفِربُهُج (أغني)، السيدَ الميمونَ الذي هو أساسُ الوجود؛ ثم يدرنَ حوله من كل جانب، وهنَّ مُستغرقاتٌ بسُكرِ مَنمَثا (إله الهوى).

dīpta-tāruṇya-lakṣmīkāḥ(women) possessing radiant youthful beauty
dīpta-tāruṇya-lakṣmīkāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdīpta (कृदन्त) + tāruṇya (प्रातिपदिक) + lakṣmīka (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन); samāsa: dīpta-tāruṇya-lakṣmīkā = 'having the fortune of shining youth'
nānā-alaṅkāra-bhūṣitāḥadorned with various ornaments
nānā-alaṅkāra-bhūṣitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + alaṅkāra (प्रातिपदिक) + bhūṣita (कृदन्त, भूष्)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; past passive participle used adjectivally; 'adorned with various ornaments'
ādhāra-rūpamthe support-form
ādhāra-rūpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootādhāra (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन); 'in the form of a support'
śrīmantamprosperous, glorious
śrīmantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā, Ekavacana; qualifying bhagavantam
bhagavantamthe Lord
bhagavantam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
havir-bhujamthe oblation-eater (Agni)
havir-bhujam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothavis (प्रातिपदिक) + bhuj (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; 'eater of oblations' (Agni)
pariṣvajyahaving embraced
pariṣvajya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpariṣvaj (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), 'having embraced'
evaindeed
eva:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormNipāta (निपात), emphasis
paritaḥall around
paritaḥ:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootparitaḥ (अव्यय)
FormAvyaya, adverb (क्रियाविशेषण)
vartantethey remain/move about
vartante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
FormLaṭ (लट्, Present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; Ātmanepada
manmatha-ālasāḥlove-languid
manmatha-ālasāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmanmatha (प्रातिपदिक) + ālasa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; 'languid with love/desire'