Next Verse

Shloka 1

श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्

Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसम्वादे ललितोपाख्याने श्रीनगरत्रिपुरासप्तकक्षापालकदेवताप्रकाशन कथनं नाम द्वात्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच कथितं सप्तशालानां लक्षणं शिल्पिभिः कृतम् / अथ रत्नमयाः शालाः प्रकीर्त्यन्ते ऽवधारय

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasamvāde lalitopākhyāne śrīnagaratripurāsaptakakṣāpālakadevatāprakāśana kathanaṃ nāma dvātriṃśo 'dhyāyaḥ hayagrīva uvāca kathitaṃ saptaśālānāṃ lakṣaṇaṃ śilpibhiḥ kṛtam / atha ratnamayāḥ śālāḥ prakīrtyante 'vadhāraya

هكذا في «المهاپورانا شري برهماندا» في القسم الأُتَّري، ضمن حوار هياغريفا وأغاستيا، في حكاية لاليتا، يأتي الفصل الثاني والثلاثون المسمّى «إظهار آلهة الحراسة لطبقات حجرات شرينغرا–تريبورا السبع». قال هياغريفا: قد بُيّنت علامات القاعات السبع التي شادها الصنّاع؛ والآن تُنشد قاعات الجواهر، فاستمع وتدبّر.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोगः)
śrī-brahmāṇḍa-mahāpurāṇein the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
śrī-brahmāṇḍa-mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + brahmāṇḍa + mahāpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; samāsa: śrī-brahmāṇḍa-mahāpurāṇa (title)
uttarabhāgein the latter section
uttarabhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara-bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
hayagrīva-agastya-samvādein the dialogue of Hayagrīva and Agastya
hayagrīva-agastya-samvāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothayagrīva + agastya + samvāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; dvandva of interlocutors + samvāda
lalitopākhyānein the Lalitā-upākhyāna (episode)
lalitopākhyāne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular
śrī-nagara-tripura-sapta-kakṣā-pālaka-devatā-prakāśana-kathanamthe narration called ‘Revelation of the deities guarding the seven enclosures of Śrīnagara-Tripurā’
śrī-nagara-tripura-sapta-kakṣā-pālaka-devatā-prakāśana-kathanam:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootśrī + nagara + tripurā + sapta + kakṣā + pālaka + devatā + prakāśana + kathana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; long tatpuruṣa title-compound
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya; naming particle (नाम-निपातः)
dvātriṃśaḥthirty-second
dvātriṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvātriṃśat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ordinal usage ‘32nd’
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
hayagrīvaḥHayagrīva
hayagrīvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada, 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
kathitamhas been described
kathitam:
Karma (कर्म) / Pradhāna-vākya-bhāva
TypeAdjective
Rootkathita (कृदन्त; √kath)
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular; predicative with implied ‘has been’
sapta-śālānāmof the seven halls
sapta-śālānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsapta + śālā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन); dvigu ‘seven halls’
lakṣaṇamcharacteristic(s)
lakṣaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular
śilpibhiḥby the artisans
śilpibhiḥ:
Karaṇa (करण) / Agent-instrumental
TypeNoun
Rootśilpin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
kṛtammade/composed
kṛtam:
Kriyā-viśeṣaṇa / Predicative
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ)
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular; agrees with lakṣaṇam
athanow/then
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse marker (अथ)
ratnamayāḥgem-made
ratnamayāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootratna-maya (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; agrees with śālāḥ
śālāḥhalls
śālāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśālā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
prakīrtyanteare being described/proclaimed
prakīrtyante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√kīrt (धातु)
FormLaṭ (लट्, present), Ātmanepada, 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन); passive/impersonal sense ‘are proclaimed’
avadhārayapay attention/consider
avadhāraya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootava-√dhṛ (धातु)
FormLoṭ (लोट्, imperative), Parasmaipada, 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन)