Shloka 72
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः / तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः
Transliteration
niyamānakhilāṃstyaktvā tyaktadhairyaḥ śivaḥ kṛtaḥ / tāmeva pārvatīṃ dhyātvā bhūyobhūyaḥ smarāturaḥ
Translation
بعد أن ترك شيفا جميع النِّياما (الضوابط)، صار فاقدَ الثبات؛ ولمّا لم يتأمّل إلا بارفتي، عاد مرارًا وتكرارًا يتلوّى بعذاب سمارا.
Word by Word
niyamānobservances/restraints
niyamān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
akhilānall
akhilān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; नियमान् इति विशेषण
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, absolutive/gerund); ‘having abandoned’
tyakta-dhairyaḥone whose firmness was lost
tyakta-dhairyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottyakta (tyaj धातु, क्त-कृदन्त) + dhairya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (त्यक्तं धैर्यं यस्य)
śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kṛtaḥbecame/was made
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग ‘was made/became’
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: indeed/only)
pārvatīmPārvatī
pārvatīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpārvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ताम् इति समानाधिकरण
dhyātvāhaving meditated on
dhyātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, absolutive); ‘having meditated upon’
bhūyaḥ-bhūyaḥagain and again
bhūyaḥ-bhūyaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; पुनरुक्ति-प्रयोग (again and again)
smara-āturaḥdistressed by love
smara-āturaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsmara (प्रातिपदिक) + ātura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्मरेण आतुरः)