Shloka 42
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
एषा त्वनाथा भवतीं प्रपन्ना भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः / नमस्करोति त्रिपुराभिधाने तदत्र कारुण्यकलां विधेहि
Transliteration
eṣā tvanāthā bhavatīṃ prapannā bhartṛpraṇāśena kṛśāṅgayaṣṭiḥ / namaskaroti tripurābhidhāne tadatra kāruṇyakalāṃ vidhehi
Translation
هذه المرأة بلا عائل قد لجأت إليك؛ وبفقدان زوجها غدا جسدها نحيلًا. إنها تنحني وتؤدي السجود لكِ، يا من تُدعين تريبورا؛ فأنزلي هنا لمحةً من رحمتكِ.
Word by Word
एषाthis (woman)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha/Discourse (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधार्थक (particle: ‘but/indeed’)
अनाथाhelpless
अनाथा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनाथ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective)
भवतीम्you (lady)
भवतीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (honorific ‘you’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रपन्नाhaving sought refuge
प्रपन्ना:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र√पद् (धातु)
Formक्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having taken refuge/surrendered’
भर्तृ-प्रणाशेनby the loss of (her) husband
भर्तृ-प्रणाशेन:
Hetu/Cause (हेतु)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + प्रणाश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, ‘भर्तुः प्रणाशः’ (destruction/loss of husband); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कृश-अङ्ग-यष्टिःshe of slender limbs
कृश-अङ्ग-यष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृश (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + यष्टि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास, ‘कृशानि अङ्गानि यस्याः सा’ (she whose limbs are thin); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नमस्करोतिsalutes
नमस्करोति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनमस्√कृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
त्रिपुरा-अभिधानेin the name (called) Tripurā
त्रिपुरा-अभिधाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिपुरा (प्रातिपदिक) + अभिधान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, ‘त्रिपुराया अभिधानम्’ (the name ‘Tripurā’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तत्therefore
तत्:
Discourse (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः (particle: ‘therefore/so’)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place: ‘here’)
कारुण्य-कलाम्a measure of compassion
कारुण्य-कलाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकारुण्य (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, ‘कारुण्यस्य कला’ (a portion/measure of compassion); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विधेहिbestow/show
विधेहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि√धा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद