Shloka 91
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
दक्षहस्ताङ्गुष्ठनखान्महाराज्ञ्या तिरस्कृतः / अर्णवास्त्रं महादीरो भण्डदैत्यो रणे ऽसृजत्
Transliteration
dakṣahastāṅguṣṭhanakhānmahārājñyā tiraskṛtaḥ / arṇavāstraṃ mahādīro bhaṇḍadaityo raṇe 'sṛjat
Translation
إنّ بهاندَ دايتيا، البطل العظيم، لَمّا أُهين من الملكة العظمى بظفر إبهام يدها اليمنى، أطلق في المعركة «أرنَفاسترا» سلاحَ المحيط.
Word by Word
दक्ष-हस्त-अङ्गुष्ठ-नखान्the nails of the right-hand thumb
दक्ष-हस्त-अङ्गुष्ठ-नखान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृंखला (दक्षहस्तस्य अङ्गुष्ठस्य नखाः)
महा-राज्ञ्याby the great queen
महा-राज्ञ्या:
Karana/Agent-Instrument (करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; कर्मधारय (महती राज्ञी)
तिरस्कृतःhaving been repulsed/overpowered
तिरस्कृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतिरस् + कृ (धातु) → तिरस्कृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थक (passive sense)
अर्णव-अस्त्रम्the ocean-weapon
अर्णव-अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अर्णवस्य अस्त्रम्)
महा-धीरःvery steadfast/valiant
महा-धीरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + धीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय
भण्ड-दैत्यःBhaṇḍa, the Daitya
भण्ड-दैत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
असृजत्released/created
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन