Shloka 15
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
दधानो भुजमध्येन बध्नन्पृष्ठ तथेषुधी / उद्दाममौर्विनिःश्वासकठोरं भ्रामयन्धनुः
Transliteration
dadhāno bhujamadhyena badhnanpṛṣṭha tatheṣudhī / uddāmamaurviniḥśvāsakaṭhoraṃ bhrāmayandhanuḥ
Translation
شدَّ الحزامَ في وسطِ ذراعه، وربطَ كِنَانَتَه على ظهره؛ وبزفيرٍ جامحٍ حادٍّ كالنار، أخذ يُدوِّر القوسَ الصلبَ الشديد.
Word by Word
दधानःbearing / wearing
दधानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भुजमध्येनwith the middle of (his) arm
भुजमध्येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभुज + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (Instrumental/तृतीया), एकवचन; सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे समास (arm’s middle)
बध्नन्binding
बध्नन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (sandhi form of बध्नन् < बध्नन्)
पृष्ठम्the back
पृष्ठम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाalso / likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
इषुधीquiver
इषुधी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइषुधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (Accusative), एकवचन; (इषुधी = इषुधिम्, छन्दसि/पाठभेदे दीर्घीकरण)
उद्दामम्fierce / unrestrained
उद्दामम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउद्दाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
मौर्विbowstring (made of muñja/hemp)
मौर्वि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमौर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (object of implied ‘taking/holding’ or as apposition)
निःश्वासकठोरम्hard with (heavy) breathing
निःश्वासकठोरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिःश्वास + कठोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (hard due to/with breathing)
भ्रामयन्whirling / causing to whirl
भ्रामयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु) + णिच् + शतृ (कृदन्त)
Formणिजन्त (causative) वर्तमान शतृ-कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धनुःbow
धनुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative) एकवचन; रूपं प्रायः प्रथमा/द्वितीया समानम्