Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

हयस्थैर्हयसादिन्यो रथस्थै रथसंस्थिताः / आधोरणैर्हस्तिपकाः खड्गैः पद्गाश्च सङ्गताः

hayasthairhayasādinyo rathasthai rathasaṃsthitāḥ / ādhoraṇairhastipakāḥ khaḍgaiḥ padgāśca saṅgatāḥ

فالتقى فرسانُ الخيل بفرسانِ الخيل، واصطدم أهلُ المركبات بأهلِ المركبات. ودخل ساسةُ الفيلة بسنانِ الآدهورَنة (خطّاف الفيل) في القتال، واشتَبكَ المشاةُ بالسيوف.

haya-sthaiḥby those mounted on horses
haya-sthaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (सप्तमी/उपपद: ‘standing on horses’); Masculine Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
haya-sādinyaḥfemale horse-riders
haya-sādinyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक) + sādinī (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (‘horse-riders’, feminine); Feminine Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
ratha-sthaiḥby those on chariots
ratha-sthaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (‘standing on chariots’); Masculine Instrumental Plural
ratha-saṃsthitāḥstationed on chariots
ratha-saṃsthitāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootratha (प्रातिपदिक) + saṃ-sthā (धाातु) → saṃsthita (कृदन्त)
FormTatpuruṣa (‘stationed in chariots’); PPP (क्त) saṃsthita; Feminine Nominative Plural (agreeing with sādinyaḥ)
ādhoraṇaiḥwith goads/elephant-hooks
ādhoraṇaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootādhoraṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
hastipakāḥelephant-drivers/mahouts
hastipakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothastipaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
khaḍgaiḥwith swords
khaḍgaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkhaḍga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
padgāḥfoot-soldiers (padgāḥ)
padgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpadga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
saṅgatāḥjoined in combat, engaged
saṅgatāḥ:
Kriyā (क्रिया/भाव)
TypeAdjective
Rootsam-gam (धाातु) → saṅgata (कृदन्त)
FormPPP (क्त) ‘come together/engaged’; Masculine Nominative Plural (agreeing with hastipakāḥ/padgāḥ etc. as a collective)