Shloka 40
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
पूजां विधाय मन्त्रस्य बलिभिश्छागलादिभिः / तद्यन्त्रं चारिकटके प्राक्षिपत्समरे ऽसुरः
Transliteration
pūjāṃ vidhāya mantrasya balibhiśchāgalādibhiḥ / tadyantraṃ cārikaṭake prākṣipatsamare 'suraḥ
Translation
وبعد أن أتمّ عبادة المانترا وقدّم قرابينَ (بَلي) من الماعز وغيرها، قذفَ ذلك الأسورا اليَنْتْرَ في ساحة القتال إلى وسط المعسكر.
Word by Word
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.)
विधायhaving performed
विधाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय; कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (gerund), ‘having performed/arranged’
मन्त्रस्यof the mantra
मन्त्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (sg.)
बलिभिःwith offerings/sacrifices
बलिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (3rd/करण), बहुवचन (pl.)
छागलादिभिःwith goats and the like
छागलादिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootछागल + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (3rd/करण), बहुवचन (pl.); समासः—तत्पुरुषः (‘छागलः आदिः येषाम्’—goats etc.)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.) (agreeing with यन्त्रम्)
यन्त्रम्yantra/diagram
यन्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अरि-कटकेin the enemy’s camp/army
अरि-कटके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअरि + कटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.); समासः—तत्पुरुषः (‘अरेः कटकः’ = enemy’s camp/army)
प्राक्षिपत्threw/cast
प्राक्षिपत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + क्षिप् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.)
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.)
असुरःthe demon
असुरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)