Shloka 41
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
क्रमेण बहुलीभूतं प्रससार महत्तमः / त्रियामावामनयना नीलकञ्चुकरोचिषा
Transliteration
krameṇa bahulībhūtaṃ prasasāra mahattamaḥ / triyāmāvāmanayanā nīlakañcukarociṣā
Translation
رويدًا رويدًا تكاثف الظلام العظيم وانتشر على مدى واسع؛ وكانت ليلةُ الثلاثِ ياماتٍ خافضةَ الطرف، تتلألأ ببريق رداءٍ أزرق.
Word by Word
krameṇagradually, step by step
krameṇa:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial: ‘gradually’)
bahulī-bhūtamhaving become dense/abundant
bahulī-bhūtam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/qualifier)
TypeVerb
Rootbahulī√bhū (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
prasasāraspread forth, expanded
prasasāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√sṛ (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
mahattamaḥthe greatest darkness (deep gloom)
mahattamaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootmahattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative)
triyāmā-vāma-nayanāshe whose left eye is the night (i.e., night-personified)
triyāmā-vāma-nayanā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottriyāmā + vāma + nayana (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (त्रियामायाः वामे नयने यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; महत्तमः इति रात्रेः विशेषणम्
nīla-kañcuka-rociṣāwith the sheen of a blue garment
nīla-kañcuka-rociṣā:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootnīla + kañcuka + rocis (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नीलस्य कञ्चुकस्य रोचिषा), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन