Shloka 97
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
तुरगारूढयोत्क्षिप्ताः समाक्रामन्दिगन्तरान् / दिशो दश व्यानशिरे रुक्मपुङ्खाः शिलीमुखाः
Transliteration
turagārūḍhayotkṣiptāḥ samākrāmandigantarān / diśo daśa vyānaśire rukmapuṅkhāḥ śilīmukhāḥ
Translation
انطلقت سهام «شيليمُخا» ذات الريش الذهبي، وقد رُميت من على صهوة الجواد، فشقّت ما بين الجهات وانتشرت في الجهات العشر.
Word by Word
तुरग-आरूढ-उत्क्षिप्ताःhurled (by those) mounted on horses / horse-mounted and thrown
तुरग-आरूढ-उत्क्षिप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुरग (प्रातिपदिक) + आरूढ (कृदन्त; √रुह्) + उत्क्षिप्त (कृदन्त; उद्-√क्षिप् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘तुरगे आरूढैः (वा) उत्क्षिप्ताः’/‘mounted and hurled’—शिलीमुखाः इत्यस्य विशेषणम्
समाक्रामन्they pervaded/filled, spread over
समाक्रामन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√क्रम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
दिक्-अन्तरान्the intermediate quarters (spaces between directions)
दिक्-अन्तरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश्/दिक् (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (‘दिशाम् अन्तराणि’ = the spaces between directions)
दिशःthe directions
दिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या; प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः; दिशः इत्यस्य विशेषणम् (‘ten’)
व्यानशिरेbroad-headed (arrows)
व्यानशिरे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्यानशिर (प्रातिपदिक; व्यान + शिरस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘व्यानं/विस्तीर्णं शिरः (अग्रभागः) यस्य’ (broad-headed/spread-headed) — शिलीमुखाः इत्यस्य विशेषणम्
रुक्म-पुङ्खाःgold-fletched
रुक्म-पुङ्खाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरुक्म (प्रातिपदिक) + पुङ्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय—‘रुक्ममयी पुङ्खा येषाम्’ (golden-feathered/with golden fletching)
शिलीमुखाःarrows
शिलीमुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिलीमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन