Shloka 56
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
दुर्मदस्याथ तस्याश्च समभूद्युद्धमुद्धतम् / अभूदन्योन्यसंघट्टाद्विस्फुलिङ्गशिलीमुखैः
Transliteration
durmadasyātha tasyāśca samabhūdyuddhamuddhatam / abhūdanyonyasaṃghaṭṭādvisphuliṅgaśilīmukhaiḥ
Translation
ثم قامت بين ذلك المتكبّر وبينها معركةٌ عاتية؛ ومن تصادم السهام بعضها ببعض تناثرت شراراتٌ متقدة.
Word by Word
दुर्मदस्यof Durmada
दुर्मदस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरबोधक-अव्यय (particle: then/now)
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
समभूत्arose / happened
समभूत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
युद्धम्battle
युद्धम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उद्धतम्fierce / violent
उद्धतम्:
विशेषणम् (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्धत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘युद्धम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
अभूत्became / occurred
अभूत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अन्योन्य-संघट्टात्from mutual collision
अन्योन्य-संघट्टात्:
अपादान/हेतु (Cause/ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक) + संघट्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘अन्योन्यस्य संघट्टः’), हेतौ पञ्चमी (ablative of cause)
विस्फुलिङ्ग-शिलीमुखैःwith spark-like arrows
विस्फुलिङ्ग-शिलीमुखैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootविस्फुलिङ्ग (प्रातिपदिक) + शिलीमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (‘विस्फुलिङ्गा इव शिलीमुखाः’)