Shloka 93
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
एकं शतसहस्रं तु नियुतं प्रोच्यते बुधैः / तथा शतसहस्राणां दशप्रयुतमुच्यते
Transliteration
ekaṃ śatasahasraṃ tu niyutaṃ procyate budhaiḥ / tathā śatasahasrāṇāṃ daśaprayutamucyate
Translation
مئةُ ألفٍ (شت-سَهسْر) يسمّيها الحكماء «نيُوتا». وكذلك عشرةُ أمثالِ مئةِ ألف تُسمّى «دشا-برايُوتا».
Word by Word
एकम्one
एकम्:
विधेय (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक
शत-सहस्रम्a hundred thousand
शत-सहस्रम्:
विधेय (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास: ‘a hundred thousands’ (=100,000)
तुindeed
तु:
सम्बन्धक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विशेष/विरोध (emphasis/contrast)
नियुतम्a niyuta (a large number)
नियुतम्:
विधेय (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootनियुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रोच्यतेis proclaimed
प्रोच्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘is proclaimed’
बुधैःby the wise
बुधैः:
कर्ता (Agent in passive; कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
तथाthus/likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारवाचक (manner/‘thus’)
शत-सहस्राणाम्of hundred-thousands
शत-सहस्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; द्विगु-समास: ‘of (many) hundred-thousands’
दश-प्रयुतम्ten prayutas
दश-प्रयुतम्:
कर्म (Karma/Object; of ucyate)
TypeNoun
Rootदश (प्रातिपदिक) + प्रयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास: ‘ten prayutas’
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘is called’