Shloka 65
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
वैराजः पुनरव्यक्ते कल्पस्थानमकल्पयत् / एवं पूर्वानुपूर्व्येण ब्रह्मलोकगतेन वै
Transliteration
vairājaḥ punaravyakte kalpasthānamakalpayat / evaṃ pūrvānupūrvyeṇa brahmalokagatena vai
Translation
ثم إن «فايراجا» أقام من جديد موضع الكَلْب في «الأفيَكتا» غير المتجلّي؛ وهكذا، ببلوغ برهملوك، يجري الأمر على التعاقب السابق حقًّا.
Word by Word
वैराजःVairāja
वैराजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
अव्यक्तेin the unmanifest (state)
अव्यक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
कल्प-स्थानम्the place/seat of the kalpa
कल्प-स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकल्प + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; समासः कल्पस्य स्थानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
अकल्पयत्he established/arranged
अकल्पयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in usage ‘to arrange/establish’
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
पूर्व-अनुपूर्व्येणin successive order
पूर्व-अनुपूर्व्येण:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व + अनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण; समासः पूर्वस्य अनुपूर्व्यः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ब्रह्मलोक-गतेनby/with (one) who has gone to Brahma-world
ब्रह्मलोक-गतेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मलोक + गत (गम्-धातु, क्त-कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; समासः ब्रह्मलोके गतः (सप्तमी-तत्पुरुष); ‘…ेण’ = ‘by/with (one) gone to Brahmaloka’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)