Shloka 46
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
तषां तु मानसी ज्ञेया शुद्धा सिद्धिः परस्परात् / उक्ता लोकास्तु चत्वारो जनस्यानुविधिस्तथा / समासेन मया विप्रा भूयस्तं वर्त्तयामि वः
Transliteration
taṣāṃ tu mānasī jñeyā śuddhā siddhiḥ parasparāt / uktā lokāstu catvāro janasyānuvidhistathā / samāsena mayā viprā bhūyastaṃ varttayāmi vaḥ
Translation
ينبغي أن تُعرَف سِدّهيهم بأنها ذهنيةٌ طاهرة، تتنقّى بتبادل الارتباط فيما بينهم؛ وقد ذُكرت العوالم الأربعة وكذلك سننُ الناس في الاتّباع. أيها البِرَهمة، سأعيده لكم بإيجاز.
Word by Word
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थ (particle)
mānasīmental
mānasī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
jñeyāto be known
jñeyā:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeAdjective
Rootjñeya (कृदन्त/प्रातिपदिक; √jñā, तव्यत्/gerundive)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative: ‘to be known’)
śuddhāpure
śuddhā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśuddha (कृदन्त/प्रातिपदिक; √śudh, भूतकृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
siddhiḥattainment, accomplishment
siddhiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
parasparātfrom one another, mutually
parasparāt:
Apadana (अपादान/Ablative)
TypeNoun
Rootparaspara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अव्ययवत् प्रयोगः), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/उत्पत्तौ (from mutuality/each other)
uktāḥsaid, declared
uktāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootukta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √vac, भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (agreeing with lokāḥ)
lokāḥworlds, realms
lokāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
tuand/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थ (particle)
catvāraḥfour
catvāraḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootcatvāra (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्याविशेषण
janasyaof people, of mankind
janasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
anuvidhiḥfollowing rule/procedure
anuvidhiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootanuvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also/likewise’ (adverb)
samāsenabriefly, in summary
samāsena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootsamāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/रीति (instrumental: in brief)
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
viprāḥO brahmins
viprāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन
bhūyaḥagain, further
bhūyaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त्यर्थ (again/further)
tamthat (topic)
tam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
vartayāmiI explain, I set forth
vartayāmi:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√vṛt (धातु) वर्तय (णिजन्त/causative stem)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)
vaḥto you
vaḥ:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी (4th/6th), बहुवचन; अत्र चतुर्थी (to you)