Shloka 65
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
पलायितानामपि नो गतिरन्या न कुत्रचित् / कुण्डं योजनविस्तारं सम्यक्कृत्वा तु शोभनम्
Transliteration
palāyitānāmapi no gatiranyā na kutracit / kuṇḍaṃ yojanavistāraṃ samyakkṛtvā tu śobhanam
Translation
حتى الفارّون لا مَفَرَّ لهم إلى غيره، فلا موضعَ في أيّ مكان. فأنشأوا كُونْدًا (حفرةَ القربان) بعرضِ يوجَنَة، مُحكَمَ الصنعِ جميلًا على الوجه الصحيح.
Word by Word
पलायितानाम्of those who have fled
पलायितानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपलायित (कृदन्त; √पलाय् धातु)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (genitive plural; past passive participle used substantively)
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle); concessive ‘even/also’
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम (genitive plural pronoun)
गतिःrefuge/way/escape
गतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (feminine nominative singular)
अन्याanother
अन्या:
विशेषण (adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (feminine nominative singular adjective agreeing with ‘गतिः’)
नnot
न:
सम्बन्ध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
कुत्रचित्anywhere
कुत्रचित्:
अधिकरण (Locative sense/स्थान)
TypeIndeclinable
Rootकुत्रचित् (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अनिश्चित (indefinite locative adverb)
कुण्डम्a pit/fire-pit
कुण्डम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (neuter accusative singular)
योजन-विस्तारम्having a yojana as its extent
योजन-विस्तारम्:
विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + विस्तार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (measure-determinative: ‘of a yojana’); विशेषण (qualifying ‘कुण्डम्’)
सम्यक्properly
सम्यक्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
क्रिया (पूर्वक्रिया/absolutive)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having done)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); emphasis/contrast
शोभनम्beautiful/auspicious
शोभनम्:
विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootशोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘कुण्डम्’)