Shloka 52
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
एवमुक्तस्तु गुरुणा हित्वा पर्यङ्कमुत्तमम् / मन्त्रिवृद्धानु पाहूय यथावृत्तान्तमाह सः
Transliteration
evamuktastu guruṇā hitvā paryaṅkamuttamam / mantrivṛddhānu pāhūya yathāvṛttāntamāha saḥ
Translation
فلما قال له المعلّم ذلك، ترك سريره النفيس، واستدعى الوزراء الشيوخ، وروى لهم الخبر كما وقع.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्यय (adverb of manner)
उक्तःhaving been told
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (particle)
गुरुणाby the teacher
गुरुणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
हित्वाhaving left
हित्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootहा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive)
पर्यङ्कम्couch/bed
पर्यङ्कम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्यङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पर्यङ्क-विशेष्य)
मन्त्रिminister
मन्त्रि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद
वृद्धान्elders (and ministers)
वृद्धान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समास: मन्त्रि-वृद्धाः (ministers and elders)
पाहूयhaving summoned
पाहूय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआह्वा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): आहूय/आह्वाय; ‘having summoned’
यथाas/according to
यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकार/उपमानार्थक-अव्यय
वृत्तान्तम्the full account
वृत्तान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: वृत्तः अन्तः/वृत्तस्य अन्तः → ‘what happened, account’ (lexicalized)
आहsaid
आह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; ‘to say’)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन