Shloka 27
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तदा तदखिलं दृष्ट्वा मोहिनीचरितं मुनिः / विस्मितः कामचारी तु कैलासं नारदो गतः
Transliteration
tadā tadakhilaṃ dṛṣṭvā mohinīcaritaṃ muniḥ / vismitaḥ kāmacārī tu kailāsaṃ nārado gataḥ
Translation
حينئذٍ، لما رأى الحكيم نارادا مجمل سيرة موهِني، استولى عليه العجب؛ وهو السائحُ الطليقُ الإرادة مضى إلى كايلاسا.
Word by Word
तदाthen
तदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
अखिलम्entire; whole
अखिलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (तत् इति विशेष्य)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
मोहिनीचरितम्the deed/story of Mohinī
मोहिनीचरितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमोहिनी (प्रातिपदिक) + चरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: मोहिन्याः चरितम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विस्मितःastonished
विस्मितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (मुनिः इति विशेष्य)
कामचारीmoving at will
कामचारी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: कामेन/यथाकामं चरति इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (मुनिः इति विशेष्य)
तुbut; indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
कैलासम्to Kailāsa
कैलासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नारदःNārada
नारदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गतःwent
गतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle used as finite verb); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन