Shloka 92
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
संश्रयंति च दुर्गाणि धन्वपावर्तमौदकम् / यथाजोषं यथाकामं समेषु विषमेषु च
Transliteration
saṃśrayaṃti ca durgāṇi dhanvapāvartamaudakam / yathājoṣaṃ yathākāmaṃ sameṣu viṣameṣu ca
Translation
وكانوا يلجؤون أيضًا إلى الحصون الوعرة: في القفار، وعند دوّامات الماء، وفي القلاع المتصلة بالمياه؛ على ما يأنسون به وما يشتهون، في السهول وفي الوعور سواء.
Word by Word
संश्रयन्तिthey resort to/take refuge
संश्रयन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-श्रि (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
दुर्गाणिforts/strongholds
दुर्गाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
धन्व-अपावर्तम्(a fort) with desert-encircling/turning-back (terrain)
धन्व-अपावर्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधन्व (प्रातिपदिक) + अपावर्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (determinative)
औदकम्watery/connected with water
औदकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootऔदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
यथा-जोषम्as is suitable/agreeable
यथा-जोषम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + जोष (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial: 'as is agreeable')
यथा-कामम्as desired
यथा-कामम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial: 'as desired')
समेषुin level (places)
समेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषणम् (locative plural)
विषमेषुin uneven (places)
विषमेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)