Shloka 54
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अबुद्धिपूर्विका पृत्तिः प्रजानां भवति स्वयम् / अप्रवृत्तिः कृतद्वारे कर्मणः शुभपापयोः
Transliteration
abuddhipūrvikā pṛttiḥ prajānāṃ bhavati svayam / apravṛttiḥ kṛtadvāre karmaṇaḥ śubhapāpayoḥ
Translation
في الخلائق تنشأ من تلقاء نفسها نزعةٌ سابقةٌ لعدم التمييز؛ ومع أن أبواب الكَرْمَة، صالحةً كانت أو آثمة، قد فُتحت، تبقى عدمُ الرغبة في الفعل.
Word by Word
अबुद्धि-पूर्विकाpreceded by lack of understanding; unthinking
अबुद्धि-पूर्विका:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअबुद्धि (प्रातिपदिक) + पूर्विका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—'पृत्तिः/प्रवृत्तिः' इत्यस्य
पृत्तिःactivity; conduct (pravṛtti)
पृत्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रजानाम्of the creatures/people
प्रजानाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
भवतिbecomes; occurs
भवति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वयम्by itself; spontaneously
स्वयम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय—क्रियाविशेषण (adverb)
अ-प्रवृत्तिःnon-engagement; cessation of activity
अ-प्रवृत्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृत-द्वारेwhen the ‘gate/means’ is established
कृत-द्वारे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातोः क्त, कृदन्त) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण—'कर्मणः' इत्यस्य; अर्थः—'द्वारं कृतं यस्मिन्' (with the gate/means made/established)
कर्मणःof action/deed
कर्मणः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
शुभ-पापयोःof good and evil (deeds)
शुभ-पापयोः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन; द्वन्द्व—'शुभं च पापं च'