Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara

युगेयुगे तु हीयन्ते त्रित्रिपादास्तु सिद्धयः / युगस्वभावात्संध्यासु तिष्ठन्तीह तु यादृशः

yugeyuge tu hīyante tritripādāstu siddhayaḥ / yugasvabhāvātsaṃdhyāsu tiṣṭhantīha tu yādṛśaḥ

يوغاً بعد يوغ تتناقص السِدّهيات؛ وحتى السِدّهيات ذات الثلاثة «أقدام» تضعف. وبحكم طبيعة اليوغا، فإنها في أزمنة السندھيا تبقى هنا على حالها.

युगे युगेin every age
युगे युगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication) = ‘in each yuga’
तुbut/indeed
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
हीयन्तेdiminish/decline
हीयन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
त्रि-त्रि-पादाःthree-quartered (in three parts)
त्रि-त्रि-पादाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical): ‘त्रयः पादाः’ (three parts/quarters); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (of ‘सिद्धयः’)
तुand/but
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सिद्धयःaccomplishments/perfections
सिद्धयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
युग-स्वभावात्due to the nature of the age
युग-स्वभावात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + स्वभाव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘युगस्य स्वभावः’; पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन (ablative: because of)
संध्यासुin the transitions (twilights)
संध्यासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
तिष्ठन्तिremain/stand
तिष्ठन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
इहhere
इह:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तुindeed
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
यादृशाःof whatever kind/as they are
यादृशाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (of ‘सिद्धयः’)