Shloka 34
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः / न प्रमाणं स्मृतेरस्ति तिष्ये लोकेषु वै युगे
Transliteration
anāvṛṣṭibhayaṃ ghoraṃ deśānāṃ ca viparyayaḥ / na pramāṇaṃ smṛterasti tiṣye lokeṣu vai yuge
Translation
وخوفُ انحباس المطر شديد، وتقع اضطرابات في البلاد؛ وفي يوغا تِشْيَ (كالي) لا تبقى للسْمِرْتي حُجّةٌ مُعتَمدة بين العوالم.
Word by Word
अनावृष्टिlack of rain/drought
अनावृष्टि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनावृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद); first member in compound
भयम्fear (of drought)
भयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Nominative/Accusative singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (अनावृष्टेः भयम्)
घोरम्terrible
घोरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; agrees with भयम्
देशानाम्of the regions/countries
देशानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात; conjunction
विपर्ययःdisorder/reversal/calamity
विपर्ययः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात; negation particle
प्रमाणम्authority/valid proof
प्रमाणम्:
Pradhāna (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (predicate)
स्मृतेःof tradition (smṛti)
स्मृतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; Genitive/Ablative singular (here: genitive 'of smṛti')
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Present indicative 3rd sg
तिष्येin Tiṣya (age)
तिष्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular (name of yuga/asterism; here: Kali-yuga context)
लोकेषुin the worlds/among people
लोकेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; Locative plural
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअवधारण/खल्वर्थक निपात; emphatic particle
युगेin the age
युगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular