Shloka 25
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
द्वापरेष्वभिवर्त्तन्ते मतिभेदाश्रयान्नृणाम् / मनसा कर्मणा वाचा कृच्छ्राद्वार्ता प्रसिद्ध्यति
Transliteration
dvāpareṣvabhivarttante matibhedāśrayānnṛṇām / manasā karmaṇā vācā kṛcchrādvārtā prasiddhyati
Translation
في عصر الدوابرا، وباتّكاء الناس على اختلاف الآراء، تتكاثر الانقسامات؛ وبالقلب والعمل واللسان لا يثبت الحديث إلا بمشقة.
Word by Word
द्वापरेषुin the Dvāpara (age)
द्वापरेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन; 'द्वापर' = द्वापरयुग
अभिवर्तन्तेarise/occur
अभिवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअभि√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
मतिभेदाश्रयात्from the basis of difference of opinions
मतिभेदाश्रयात्:
Hetu (हेतु/Cause; अपादान)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; समासः—मतिभेदस्य आश्रयः (षष्ठी-तत्पुरुष), तस्मात् (ablative)
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन
मनसाby mind
मनसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
वाचाby speech
वाचा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
कृच्छ्रात्with difficulty
कृच्छ्रात्:
Sambandha (क्रियाविशेषण/Adverbial-ablative)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (प्रायः), पञ्चमी (5th case), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—कृच्छ्रात् = कृच्छ्रेण/कठिनतया (with difficulty)
वार्ताlivelihood/commerce (worldly activity)
वार्ता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
प्रसिद्ध्यतिbecomes established/prospers
प्रसिद्ध्यति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र√सिध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद