Shloka 20
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
वाङ्मनः कर्मर्जेदुःखैर्निर्वेदो जायते पुनः / निर्वेदाज्जायते तेषां दुःखमोक्षविचारणा
Transliteration
vāṅmanaḥ karmarjeduḥkhairnirvedo jāyate punaḥ / nirvedājjāyate teṣāṃ duḥkhamokṣavicāraṇā
Translation
ومن الآلام الناشئة عن القول والعقل والعمل ينشأ من جديد الزهدُ المقرونُ بالسآمة؛ ومن ذلك الزهد تتولد فيهم فكرةُ الخلاص من المعاناة.
Word by Word
वाक्speech
वाक्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (वाक्)
मनःmind
मनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कर्मज-दुःखैःby sufferings born of actions
कर्मज-दुःखैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकर्मज + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मज (कर्म + ज, ‘born of actions’) + दुःख (sufferings)
निर्वेदःdisenchantment
निर्वेदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जायतेis born/arises
जायते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुनःagain
पुनः:
काल/पुनरुक्ति (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; again)
निर्वेदात्from disenchantment
निर्वेदात्:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
जायतेarises
जायते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तेषाम्for them/of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन, सर्वनाम
दुःख-मोक्ष-विचारणाinquiry into liberation from suffering
दुःख-मोक्ष-विचारणा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदुःख + मोक्ष + विचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार/श्रृङ्खला-तत्पुरुष (deliberation concerning liberation from suffering)