Shloka 20
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
शेषेभ्यो गुणातत्त्वेभ्यो महानिव तनुः स्मृतः / विभक्तिमानं मनुते विभागं मन्यते ऽपि वा
Transliteration
śeṣebhyo guṇātattvebhyo mahāniva tanuḥ smṛtaḥ / vibhaktimānaṃ manute vibhāgaṃ manyate 'pi vā
Translation
ومن بين سائر تتڤات الغُنا، يُذكَر هذا كجسدٍ لطيفٍ شبيهٍ بـ«المَهَت»؛ فهو يدرك ما فيه تمييز، ويعترف بالانقسام أيضًا.
Word by Word
शेषेभ्यःfrom the remaining (others)
शेषेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन
गुणातत्त्वेभ्यःfrom the guṇa-principles
गुणातत्त्वेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक) + तत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, बहुवचन; तत्पुरुषः—“गुणानां तत्त्वानि” (principles of the guṇas)
महान्Mahān (the Great principle)
महान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्त्व-विशेष-नाम (Mahān)
इवas if; like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
तनुःbody; subtle form
तनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतःis considered; is remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः—“is remembered/called”
विभक्तिमानम्possessing differentiation
विभक्तिमानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविभक्ति (प्रातिपदिक) + मतुप् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त—“possessing division/differentiation”
मनुतेthinks; conceives
मनुते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विभागम्division; differentiation
विभागम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मन्यतेconsiders; deems
मन्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्यय (also/even)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: or)