Shloka 63
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
तदा भाविनमर्थं च बुद्ध्वा मात्रा कृतं तयोः / तावृभौ क्षुधितौ दृष्ट्वा विस्मितः परिमृष्टधीः
Transliteration
tadā bhāvinamarthaṃ ca buddhvā mātrā kṛtaṃ tayoḥ / tāvṛbhau kṣudhitau dṛṣṭvā vismitaḥ parimṛṣṭadhīḥ
Translation
حينئذٍ أدرك المقصد الآتي الذي صنعته الأم لهما، فلمّا رآهما جائعين دهش وغاص عقله في التأمّل.
Word by Word
तदाthen
तदा:
अधिकरण (Adhikaraṇa; time-locus)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
भाविनम्future, forthcoming
भाविनम्:
कर्म (Karma; object)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifier)
अर्थम्matter, meaning, purpose
अर्थम्:
कर्म (Karma; object)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
बुद्ध्वाhaving understood
बुद्ध्वा:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa; prior action)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having known/understood’
मात्राby the mother
मात्रा:
कर्ता (Karta; agent)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
कृतम्done, made
कृतम्:
कर्म (Karma; thing done)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done/made’
तयोःof the two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), द्विवचन; सर्वनाम (pronoun)
तौthose two
तौ:
कर्ता (Karta; subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), द्विवचन; सर्वनाम
ऋभौthe two Ṛbhus
ऋभौ:
कर्ता (Karta; subject apposition)
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), द्विवचन; (नाम/विशेष-सम्बोधन)
क्षुधितौhungry
क्षुधितौ:
कर्ता (Karta; qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootक्षुधित (प्रातिपदिक; कृदन्त-क्त from क्षुध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), द्विवचन; विशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa; prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having seen’
विस्मितःastonished
विस्मितः:
कर्ता (Karta; qualifier)
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक; कृदन्त-क्त from स्मि/विस्मि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषण
परिमृष्टधीःone of well-considered mind
परिमृष्टधीः:
कर्ता (Karta; qualifier)
TypeAdjective
Rootपरिमृष्ट-धी (प्रातिपदिक; परिमृष्ट + धी)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘यस्य धीः परिमृष्टा’ (whose mind is well-considered/cleared)