Shloka 28
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
तस्य तत्प्राप्य दुष्प्रापमैश्वर्यमृषिसंस्तुतम् / विबभ्राम मतिर्विप्रा विनयादनयावृता
Transliteration
tasya tatprāpya duṣprāpamaiśvaryamṛṣisaṃstutam / vibabhrāma matirviprā vinayādanayāvṛtā
Translation
ومع أنه نال ذلك السلطان العسير المنال الذي أثنى عليه الرِّشيون، اضطربت بصيرته؛ إذ خلا من التواضع، واكتنفته سُبُلُ الجور.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; सर्वनाम
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having obtained’
दुष्प्रापम्hard to obtain
दुष्प्रापम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस् + प्राप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दुष्टं प्राप्यम्) = hard to obtain
ऐश्वर्यम्sovereignty/power
ऐश्वर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋषिसंस्तुतम्praised by sages
ऋषिसंस्तुतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋषि + संस्तुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्तु with सम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) ‘praised’; तृतीया-तत्पुरुष (ऋषिभिः संस्तुतम्)
विबभ्रामbecame bewildered/wandered
विबभ्राम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-भ्रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मतिःmind/intellect
मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विप्राwise
विप्रा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (learned/wise)
विनयात्from humility
विनयात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootविनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (ablative), एकवचन
अनयावृताcovered by impropriety
अनयावृता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-नय + आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृ with आ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) ‘covered’; तत्पुरुष (अनयेन आवृता) + नञ् (anaya = misconduct)