Shloka 16
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
ताभिः पुण्यात्ययं लोकान्प्रजाश्चापि चतुर्विधाः / पोष्टा हि भगवान्सोमो जगतो हि द्विजोत्तमाः
Transliteration
tābhiḥ puṇyātyayaṃ lokānprajāścāpi caturvidhāḥ / poṣṭā hi bhagavānsomo jagato hi dvijottamāḥ
Translation
بتلك القوى المانحة للبرّ تُغذّى العوالم والرعايا ذات الأنواع الأربعة؛ يا سادةَ البراهمة، إن الإله سُوما هو حقًّا مُغذّي الكون وحاميه.
Word by Word
ताभिःby/with those (fem.)
ताभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; pronoun ‘those’ (instrumental plural feminine)
पुण्य-अत्ययम्the passing/decline of merit
पुण्य-अत्ययम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + अत्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: ‘puṇyasya atyayaḥ’)
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
प्रजाःcreatures/subjects
प्रजाः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (also/even)
चतुर्विधाःfourfold
चतुर्विधाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुषः (‘caturṇāṃ vidhānām’)
पोष्टाnourisher
पोष्टा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष् (धातु) → पोष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक-नाम (agent noun)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
भगवान्the blessed/lordly
भगवान्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (possessed of majesty)
सोमःSoma (Moon)
सोमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जगतःof the world
जगतः:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थ (indeed)
द्विज-उत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विज-उत्तमाः:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (‘uttamāḥ dvijāḥ’)—vocative-sense possible in address