Shloka 128
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
त्दृतराज्यस्तदाबाहुः संन्यस्य स तदा गृहम् / वनं प्रविश्य धर्मात्मा सह पत्न्या तपो ऽचरत्
Transliteration
tdṛtarājyastadābāhuḥ saṃnyasya sa tadā gṛham / vanaṃ praviśya dharmātmā saha patnyā tapo 'carat
Translation
فلما سُلب مُلكه، ترك باهو داره؛ ودخل الغابة ذا نفسٍ قائمة على الدَّرما مع زوجته، ومارس الزهد والتقشّف.
Word by Word
हृतराज्यःone whose kingdom was taken
हृतराज्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृत (सम्-हृ; धातु) + राज्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (यस्य राज्यं हृतम् सः)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय—कालवाचक
बाहुःBāhu
बाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संन्यस्यhaving renounced/abandoned
संन्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-नि- अस्/न्यास् (धातु)
Formकृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय—कालवाचक
गृहम्home/house
गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वनम्forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formकृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययभाव
धर्मात्माrighteous-souled one
धर्मात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (धर्मः आत्मा यस्य/धर्मे आत्मा)
सहtogether with
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय—सह-अर्थक उपसर्गवत् (with)
पत्न्याwith (his) wife
पत्न्या:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अचरत्practised/performed
अचरत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन