Shloka 41
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
अहोदारुणपापानां विपाको न चिरायितः / दुरन्तः खलु लोके ऽस्मिन्नराणामसदात्मनाम्
Transliteration
ahodāruṇapāpānāṃ vipāko na cirāyitaḥ / durantaḥ khalu loke 'sminnarāṇāmasadātmanām
Translation
وا حسرتاه، إن عاقبة الآثام الفظيعة لا تتأخر؛ وفي هذا العالم إن نهاية ذوي النفوس الخبيثة حقًّا وخيمة لا مفرّ منها.
Word by Word
अहोalas!/oh!
अहो:
Sambodhana/Exclamation (सम्बोधन/उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formउद्गार-अव्यय (interjection)
दारुण-पापानाम्of the dreadful sinners
दारुण-पापानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदारुण (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (descriptive)
विपाकःthe result (ripening)
विपाकः:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeNoun
Rootविपाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चिरायितःlong-delayed
चिरायितः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण/Predicate)
TypeAdjective
Rootचिरायित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; विशेषणम् (predicate adjective)
दुरन्तःhard to escape
दुरन्तः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण/Predicate)
TypeAdjective
Rootदुरन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; विशेषणम्
खलुindeed
खलु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (emphatic particle)
लोकेin the world
लोके:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; सर्वनाम
नराणाम्of men
नराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन
असदात्मनाम्of those of wicked nature
असदात्मनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअसत् (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (determinative: असद्-आत्मा = whose self is evil)