Shloka 47
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
अथ तस्यै वरं प्रादात्प्रार्थितो भगवान्पुनः / उक्ते वरे तु मा तुष्टा दितिस्तं समभाषत
Transliteration
atha tasyai varaṃ prādātprārthito bhagavānpunaḥ / ukte vare tu mā tuṣṭā ditistaṃ samabhāṣata
Translation
ثم لما سُئل، منحها الربّ المبارك نعمةً. غير أنّ دِتي، رغم ذكر النعمة، لم ترضَ، فخاطبته قائلةً.
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय
तस्यैto her
तस्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
वरम्a boon
वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रादात्gave
प्रादात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + दा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
प्रार्थितःbeing requested
प्रार्थितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + अर्थ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (भगवान्)
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्त्यर्थक अव्यय (again)
उक्तेwhen (it was) spoken
उक्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘उक्ते वरे’ इति सति-सप्तमी
वरेin/when the boon
वरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमी
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formपक्षान्तरे/विरोधे अव्यय
माnot
मा:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (prohibitive/negation particle)
तुष्टाsatisfied/pleased
तुष्टा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (दितिः)
दितिःDiti
दितिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
समभाषतspoke to/addressed
समभाषत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद