Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्

bhavantu vaśagāḥ sarve matsamīpānubhojanāḥ / ārdraśuṣkairavadhyaśca divā rātrau tathaiva ca / evamuktastadā brahmānujajñe sāṃtaraṃ varam

ليكن الجميع خاضعين لي، ويتمتعون بالقرب مني؛ ولأكن غير قابل للقتل لا بالرطب ولا باليابس، لا نهارًا ولا ليلًا—فلما قال ذلك أقرّ براهما له نعمةً مشروطةً بحدود.

bhavantulet them be
bhavantu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
vaśa-gāḥsubmissive, under control
vaśa-gāḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Rootvaśa + ga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: vaśa-gā (gone under control)
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); qualifies implied ‘they’
mat-samīpa-anubhojanāḥpartaking (food) near me / eating in my presence
mat-samīpa-anubhojanāḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + samīpa + anubhojana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa chain: mat-samīpa (near me) + anubhojana (eating/partaking after/along with)
ārdra-śuṣkaiḥby wet and dry (things)
ārdra-śuṣkaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootārdra + śuṣka (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग; as pair), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); dvandva: ‘wet and dry (things)’
avadhyaḥnot to be slain, invulnerable
avadhyaḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण)
TypeAdjective
Roota- + vadhya (√vadh धातु + यत्; कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate adjective (I am/shall be invulnerable)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
divāby day
divā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootdivā (अव्यय)
FormAdverb (कालवाचक अव्यय)
rātrauat night
rātrau:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); used adverbially
tathāthus, likewise
tathā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
evaindeed
eva:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
evamthus
evam:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
uktaḥhaving been spoken (so)
uktaḥ:
Karta (कर्ता) (of passive sense: ‘having been spoken’)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) + ta (क्त; कृदन्त)
FormPast participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक अव्यय)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
anujajñegranted/assented
anujajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-√jñā (ज्ञा-धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
sāntaramwith an exception/condition
sāntaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa-antara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: sa-antara (with an interval/exception)
varamboon
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)