Shloka 12
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
हिरण्यकशिपुस्तस्मात्कर्मणा तेन स स्मृतः / हिरण्यक्षो ऽनुजस्तस्य सिंहिका तस्य चानुजा
Transliteration
hiraṇyakaśipustasmātkarmaṇā tena sa smṛtaḥ / hiraṇyakṣo 'nujastasya siṃhikā tasya cānujā
Translation
وبسبب ذلك الفعل ذُكِر باسم ‘هيرانْيَكَشِپُ’; وأخوه الأصغر ‘هيرانْيَاكْشَ’، وأخته الصغرى ‘سِمْهِكا’.
Word by Word
हिरण्यकशिपुःHiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक) + कशिपु (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); षष्ठी-तत्पुरुष ‘हिरण्यस्य कशिपुः’
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
कर्मणाby (that) deed
कर्मणा:
करण (Karaṇa/Instrument; cause)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
तेनby that
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
स्मृतःwas called/remembered
स्मृतः:
प्रधानीय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) — ‘is called/remembered’
हिरण्याक्षःHiraṇyākṣa
हिरण्याक्षः:
कर्ता (Karta/Subject; new entity)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); षष्ठी-तत्पुरुष ‘हिरण्यस्य अक्षः’
अनुजःyounger brother
अनुजः:
सम्बन्ध/विशेषण (Relational predicate)
TypeNoun
Rootअनुज (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
सिंहिकाSiṃhikā
सिंहिका:
कर्ता (Karta/Subject; new entity)
TypeNoun
Rootसिंहिका (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अनुजाyounger sister
अनुजा:
सम्बन्ध/विशेषण (Relational predicate)
TypeNoun
Rootअनुजा (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)