Shloka 86
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
दिदृक्षुराश्रमोपान्ते तस्यैव न्यवसत्सुखम् / सुषाव च ततः काले सा त्वामौर्वाश्रमे तदा
Transliteration
didṛkṣurāśramopānte tasyaiva nyavasatsukham / suṣāva ca tataḥ kāle sā tvāmaurvāśrame tadā
Translation
شوقًا إلى الرؤية أقامتْ بسعادة قرب الأشرم، في جوار ذلك الحكيم نفسه. ثم لما حان الأوان، في أشرم أورفا آنذاك، ولدتْك.
Word by Word
दिदृक्षुःdesiring to see
दिदृक्षुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदृश् (धातु) + सन् प्रत्यय (कृदन्त-प्रातिपदिक: दिदृक्षु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सन्-प्रत्ययान्त इच्छार्थक कृदन्त (desiderative agent noun)
आश्रम-उपान्तेnear the hermitage
आश्रम-उपान्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + उपान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/समीपार्थक: आश्रमस्य उपान्तः (near the hermitage)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Particle/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अवधारणार्थ (emphatic/only)
न्यवसत्dwelt/stayed
न्यवसत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवस् (धातु) उपसर्ग: नि (→ न्य)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; 'he dwelt/stayed'
सुखम्comfortably/with ease
सुखम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन—क्रियाविशेषणार्थ (adverbial accusative: comfortably)
सुषावgave birth
सुषाव:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootसू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; 'she gave birth'
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
ततःthen/thereafter
ततः:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त; अपादान/काल/क्रमार्थ (thereafter/from then)
कालेat the time
काले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
और्व-आश्रमॆin Aurva’s hermitage
और्व-आश्रमॆ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: और्वस्य आश्रमः (in Aurva's hermitage)
तदाthen/at that time
तदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)