Shloka 79
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
तत्र चौर्वाश्रमोपान्ते निवसन्नचिरादिव / शोकामर्षसमाविष्टो वृद्धभावेन च स्वयम्
Transliteration
tatra caurvāśramopānte nivasannacirādiva / śokāmarṣasamāviṣṭo vṛddhabhāvena ca svayam
Translation
وهناك قرب أشرم أُروَا، إذ أقام، لم يلبث أن غمره الحزن والغيظ، وضغط عليه أيضًا شعور الشيخوخة من ذاته.
Word by Word
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb) = there
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction = and
urvā-āśrama-upāntenear Urvā’s hermitage
urvā-āśrama-upānte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rooturvā (प्रातिपदिक) + āśrama (प्रातिपदिक) + upānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (upānta as neuter); सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष: उर्वाया आश्रमस्य उपान्ते = near the hermitage of Urvā
nivasandwelling
nivasan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootni√vas (धातु)
Formशतृ (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘dwelling’
acirātsoon
acirāt:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootacira (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत्/पञ्चमी-अर्थे अव्ययप्रयोग; ‘in a short time/soon’ (ablatival adverb)
ivaas if
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-सूचक = as if
śoka-amarṣa-samāviṣṭaḥovercome by grief and anger
śoka-amarṣa-samāviṣṭaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśoka (प्रातिपदिक) + amarṣa (प्रातिपदिक) + samāviṣṭa (प्रातिपदिक; PPP from सम्+आ√viś)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: शोक-अमर्षाभ्याम् समाविष्टः = possessed by grief and indignation
vṛddha-bhāvenadue to old age
vṛddha-bhāvena:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootvṛddha (प्रातिपदिक) + bhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/हेतु), एकवचन; तत्पुरुष: वृद्धस्य भावः = by/owing to old age
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
svayamhimself
svayam:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb) = himself